Een gat, een afgebroken rand of een weggehakte leidingsleuf in een dekvloer vul je met een standvaste reparatiemortel, niet met egaline. Tot 10 mm diep doe je dat met de Uzin NC 182 of NC 181, tot 30 mm in één laag met de Thomsit RS 100 en tot 100 mm met de Thomsit RS 88. Na een uur is zo’n reparatie belegklaar, en pas als hij droog is egaliseer je de hele vloer. Een scheur is een ander verhaal: elke fabrikant van reparatiemortel eist een scheurvrije ondergrond, dus een scheur vul je niet met mortel maar sluit je eerst krachtsluitend met giethars. Hieronder per soort schade wat je neemt, hoeveel kilo je nodig hebt en hoe je het aanbrengt, met de getallen uit de technische bladen van Uzin, Thomsit en Stauf.
Wat zie je, en wat neem je?
Begin met kijken en tikken. Loop met de steel van een schroevendraaier over de vloer rond de schade: waar het hol klinkt, zit de toplaag los en hoort hij eruit. Meet daarna hoe diep het gat is nadat alles wat los zit weg is, want die diepte bepaalt welke zak je koopt.
| Wat je ziet | Wat je neemt |
|---|---|
| Gat of uitgebroken stuk tot 10 mm diep in zandcement, beton of anhydriet | Uzin NC 182 (20 kg, € 51,95) of Uzin NC 181 (20 kg, € 44,95), na 60 minuten belegklaar |
| Gat of leidingsleuf van 10 tot 30 mm diep | Thomsit RS 100 (25 kg, € 51,95): zonder zand tot 30 mm in één laag |
| Weggehakte leidingsleuf of de plek van een uitgebroken muur, 30 tot 100 mm diep | Thomsit RS 88 (25 kg, € 54,95): 1 tot 100 mm in één laag |
| Afgebroken traptrede, opstap of podest | Thomsit RS 100 of Stauf RM (25 kg, € 48,50); beide noemen treden en podesten als toepassing |
| Een kuil of opstaande rand die je tot op nul wilt uitstrijken naast een vlakke vloer | Thomsit RS 100 of Uzin NC 182; beide zijn gemaakt om zonder zichtbare aanzet tot op nul uit te lopen |
| Uitgefreesde sleuven voor vloerverwarming | Uzin KR 417, epoxy met slijpsel of kwartszand, 2 tot 2,5 kg mengsel per m² |
| Hol klinkende plek | Uithakken tot je op vaste vloer zit, dan behandelen als gat |
| Haarscheur zonder hoogteverschil | Eerst krachtsluitend dichten met giethars en dekvloerklemmen, daarna pas mortel of egaline. Zie hieronder |
| Scheur met hoogteverschil, of een scheur die groter wordt | Geen mortel. Eerst de oorzaak laten beoordelen |
| Rechte, bewust aangebrachte voeg in de dekvloer | Dat is een dilatatievoeg. Niet dichtzetten, hij moet terugkomen in de nieuwe vloer |
| De hele vloer is ongelijk, met plekken tot 10 mm | Geen reparatie maar egaliseren. De egalinewijzer kiest de zak |
Waarom geen egaline in een gat
Egaline is gemaakt om te vloeien. Giet je hem in een gat van 4 cm, dan loopt hij naar de laagste plek, trekt de rest van de kamer niet mee en zakt bij het drogen in. Een reparatiemortel is standvast: hij blijft liggen waar je hem met de spaan neerlegt, ook op een helling of op de rand van een trede. Daarom zeggen alle bladen hetzelfde: eerst de schade plaatselijk herstellen, laten drogen, en dan pas het hele vlak egaliseren. In egaliseren stap voor stap staat het korter: egaline is een uitvlakproduct, geen vulmiddel voor gaten.
Het tweede verschil is de laagdikte in één werkgang. Een egaline als de Thomsit XXL Power gaat volgens onze productgegevens tot 20 mm, en boven 10 mm moet er al kwartszand bij. De Thomsit RS 100 gaat zonder zand in één laag tot 30 mm, en de RS 88 zelfs tot 100 mm, zonder dat je in lagen hoeft te werken. Werken in lagen kan wel, maar dan moet de eerste laag volledig droog zijn en geprimed worden voordat de tweede erop gaat. Dat kost je een dag per laag.
De vijf mortels naast elkaar
Alle tijden gelden bij ongeveer 20 graden en normale luchtvochtigheid. Kouder en vochtiger maakt alles trager; Uzin geeft bij 10 graden en 80% luchtvochtigheid anderhalf uur in plaats van één uur tot belegklaar.
| Uzin NC 182 | Uzin NC 181 | Thomsit RS 100 | Thomsit RS 88 | Stauf RM | |
|---|---|---|---|---|---|
| Zak | 20 kg | 20 kg | 25 kg | 25 kg | 25 kg |
| Prijs | € 51,95 | € 44,95 | € 51,95 | € 54,95 | € 48,50 |
| Dikte in één laag | 1 tot 30 mm, boven 10 mm met strekzand | 1 tot 30 mm, boven 10 mm met strekzand | tot 30 mm, met zand tot 100 mm | 1 tot 100 mm | 1 tot 10 mm, met kwartszand tot 50 mm |
| Verbruik | 1,5 kg per m² per mm | 1,5 kg per m² per mm | 1,5 kg per m² per mm | 1,5 kg per m² per mm | 1,6 kg per m² per mm |
| Water | 230 tot 270 ml per kg | 250 tot 300 ml per kg | 240 ml per kg (standvast) | 5,5 liter per zak (standvast) | 5,5 liter per zak |
| Verwerkingstijd | 15 tot 20 min, opnieuw op te roeren | 10 tot 15 min | 5 tot 15 min | 5 tot 15 min | 15 min |
| Beloopbaar | na 40 tot 50 min | na 25 min | na 25 tot 60 min | na 30 tot 60 min | na 30 min |
| Belegklaar | na 60 min | na 60 min | na 60 min (tot 30 mm) | na 60 min (tot 30 mm) | na ongeveer 4 uur |
| Minimaal | 10 °C op de vloer | 10 °C op de vloer | vloer 15 °C, lucht 18 °C | - | ruimte 18 °C |
Wat dat in de praktijk betekent:
- De NC 182 is de vergevingsgezindste. Hij blijft het langst verwerkbaar en Uzin schrijft dat je hem binnen de verwerkingstijd opnieuw mag oproeren als hij begint op te stijven. Hij is bovendien bestand tegen alkalisch vocht uit de ondergrond. Voor wie dit voor het eerst doet is dat de veiligste keus. Wel voor ondiepe schade: boven 10 mm raadt Uzin aan de NC 181 en NC 182 met tot 50% droog strekzand van 1 tot 2,5 mm te strekken, en boven 10 mm en op anhydriet een epoxyprimer te gebruiken.
- De NC 181 is sneller en goedkoper. Na 25 minuten loop je eroverheen, na een kwartier kun je de randen afsnijden. Je moet wel kleine porties aanmaken: wat je niet binnen 10 tot 15 minuten verwerkt, gooi je weg.
- De RS 88 is de enige die zonder zand tot 100 mm gaat. Voor de sleuf van een weggehaalde binnenmuur of een diep uitgehakte leiding is dat het verschil tussen één keer storten en drie keer. Thomsit zegt er wel bij: niet voor grote vlakken.
- De RS 100 is de mortel voor 10 tot 30 mm, en samen met de Stauf RM die voor treden, podesten en randen die je wilt modelleren. Boven 30 mm (RS 100) of 10 mm (Stauf RM) moeten ze met zand gestrekt worden: Thomsit noemt tot 50% strekzand QS 20 met een korrel van 0,2 tot 2,0 mm, Stauf 12 kg kwartszand per zak bij 10 tot 20 mm en 25 kg bij 20 tot 50 mm. Dat zand voeren wij niet, dus voor diepe gaten is de RS 88 bij ons de route, en tussen 10 en 30 mm de RS 100.
Hoeveel kilo heb je nodig?
Bij een gat reken je niet in vierkante meters maar in inhoud. De regel uit de bladen is 1,5 kg mortel per vierkante meter per millimeter dikte, bij Stauf 1,6 kg. Dus:
kilo's = lengte in meters × breedte in meters × diepte in millimeters × 1,5
Drie voorbeelden:
- Een leidingsleuf van 4 meter lang, 6 cm breed en 25 mm diep: 4 × 0,06 × 25 × 1,5 = 9 kg. Dieper dan 10 mm en niet dieper dan 30 mm, dus één zak RS 100 van 25 kg, en je houdt ruim over.
- De plek van een uitgebroken binnenmuur, 3,5 meter lang, 10 cm breed, 45 mm diep: 3,5 × 0,10 × 45 × 1,5 = 23,6 kg. Dat is dieper dan 30 mm, dus RS 88, en één zak van 25 kg is net genoeg. Meet op meer plekken dan één, want zo'n sleuf is zelden overal even diep; is hij ergens 50 mm, dan haal je een tweede zak.
- Een uitgebroken stuk bij een deur, 40 bij 30 cm en 8 mm diep: 0,4 × 0,3 × 8 × 1,5 = 1,4 kg. Daarvoor koop je toch een hele zak NC 182, maar je maakt alleen aan wat je nodig hebt: 1,4 kg poeder met 0,33 tot 0,39 liter water (230 tot 270 ml per kg).
Reken bij een onregelmatig gat met de diepste plek, niet met het gemiddelde. Wat overblijft van een zak bewaar je droog en goed dicht; Uzin en Thomsit geven voor de NC 181, NC 182 en RS 100 minstens twaalf maanden in de gesloten zak, voor de RS 88 in een papieren zak zes maanden, en zeggen erbij dat een aangebroken zak snel op moet.
Stap voor stap
- Alles wat los zit eruit. Hak losse stukken, oude lijm, verfresten en holle toplaag weg tot je op vaste, harde vloer zit. Stofzuig het gat grondig; alle bladen eisen een schone, stofvrije ondergrond. Een anhydrietvloer schuur je eerst op, zoals voor elke egaline.
- Vocht controleren. Thomsit geeft als grens voor zandcement 2,0% (met vloerverwarming 1,8%) en voor anhydriet 0,5% (met vloerverwarming 0,3%), gemeten met de CM-methode. Hoe je dat zonder meter inschat, staat in je vloer voorbereiden.
- Primeren. Uzin schrijft het hard voor: boven 3 mm altijd primeren, en boven 10 mm of op een vochtgevoelige ondergrond zoals anhydriet een epoxyprimer, zoals de Uzin PE 460 (5 kg, € 179,95), die je in de natte laag met zand instrooit. Stauf noemt voor de RM onder meer de VDP 130, een dispersieprimer (€ 105,00, ongeveer 125 g per m²), en de VDP 160, die wij als tegelprimer voeren (€ 129,00, ongeveer 300 g per m²). Thomsit verwijst naar de eigen voorstrijk. Blijf binnen één merk, want elk blad noemt alleen de primers van dat merk. Laat de primer helemaal drogen.
- Randen afschermen. Uzin vraagt bij een laag dikker dan 5 mm een randstrook langs de muur, zodat de mortel niet in de randvoeg loopt. Een bestaande dilatatievoeg in de vloer neem je over en vul je niet.
- Aanmaken. Eerst koud, schoon water in een schone mengemmer, dan het poeder erbij terwijl je roert met een mengstaaf op de boormachine. Thomsit geeft twee minuten mengen tot het klontvrij is. Maak alleen zoveel aan als je binnen de verwerkingstijd kwijt kunt. Weinig water geeft een standvaste massa voor gaten en treden, iets meer water een smeuïge massa om uit te strijken.
- Aanbrengen in één laag. Druk de mortel met de spaan in het gat, tot de gewenste hoogte, in één keer. Uzin laat hem daarna ongeveer 25 minuten opstijven en dan nawerken of gladzetten. Randen die uitsteken snijd je af na ongeveer een kwartier, als de massa begint op te stijven.
- Beschermen tijdens het drogen. Geen tocht, geen felle zon, geen bouwdroger erop. Thomsit waarschuwt dat te snel uitdrogen scheurtjes geeft, en wil dat de reparatie binnen veertien dagen bedekt wordt of anders onder folie gaat.
- Daarna pas egaliseren. Een gedroogde reparatie zuigt anders dan de vloer eromheen. Uzin en Thomsit schrijven allebei voor dat je hem eerst laat drogen en opnieuw primet voordat er egaline overheen gaat. Hoeveel egaline er daarna nodig is, reken je uit met hoeveel egaline heb ik nodig.
Op gietasfalt, spaanplaat, OSB of een vloer met vastzittende oude lijmresten zijn de grenzen lager. Uzin staat daar zonder primer niet meer dan 3 mm toe, Thomsit voor de RS 100 niet meer dan 5 mm. Is het gat dieper, dan moet de oude laag eruit.
Scheuren: waarom je die niet dichtsmeert
Dit is waar het vaakst misgaat. Een scheur lijkt een smalle versie van een gat, maar dat is hij niet. Een gat staat stil; een scheur is een plek waar de vloer al een keer bewogen heeft en dat opnieuw kan doen. Smeer je er mortel of egaline overheen, dan kan de scheur door de nieuwe laag heen trekken, en bij een verlijmde vloer daarna door de lijm.
Daarom eisen de bladen van de NC 181, de NC 182, de RS 100 en de Stauf RM letterlijk een ondergrond zonder scheuren. Stauf schrijft het precies uit: scheuren en voegen, behalve dilatatievoegen, sluit je krachtsluitend met giethars en dekvloerklemmen. Dat gaat zo: dwars op de scheur zaag je korte sleufjes in de dekvloer, daarin leg je metalen klemmen die de twee kanten aan elkaar verbinden, en scheur en sleufjes giet je vol met giethars. Uzin noemt daarnaast een scheurbrug die je in de mortellaag inbedt.
Eerlijk: giethars en dekvloerklemmen hebben wij op dit moment niet in het assortiment. De Uzin KR 417 is ook epoxy, maar Uzin beschrijft die voor het dichtzetten van freessleuven en voor grove gaten waar veel druksterkte nodig is, niet voor het injecteren van scheuren. Gebruik hem daar dan ook niet voor.
Wanneer is een scheur een zaak voor een vakman en niet voor giethars? In de ondergrond beoordelen staat de toets die wij gebruiken: past er een muntje in, of liggen de twee kanten niet even hoog, dan is het een constructieve scheur. Die heeft een oorzaak, zoals een verzakte fundering, een doorbuigende vloer of een dekvloer die op een slechte isolatielaag ligt, en die oorzaak los je met geen enkel product op. Ligt er vloerverwarming in de dekvloer, zaag dan ook niet zelf: zonder tekening weet je niet waar de leidingen lopen.
Een rechte, strakke voeg die door de hele kamer loopt, vaak bij een deuropening, is meestal geen scheur maar een dilatatievoeg. Die zit er met opzet in. Uzin zegt het kort: bewegings- en randvoegen uit de ondergrond neem je over in de nieuwe laag. Hoe dat bij de vloer erboven werkt, lees je in hoe groot mag een vloerveld zijn.
Ingefreesde vloerverwarming dichtzetten
Laat je vloerverwarming in een bestaande dekvloer frezen, dan liggen de leidingen in sleuven van een paar centimeter diep, en boven de leiding blijft maar een paar millimeter over. Uzin schrijft in het blad van de KR 417 dat cementgebonden egaline, reparatiemortel of tegellijm op zo'n dunne laag boven de leiding nauwelijks druksterkte heeft. De KR 417 is een epoxy die je met 10 tot 12 kg slijpsel uit de vloer of droog kwartszand aanlengt, en die je met de spaan over de hele vloer trekt, niet alleen over de sleuven, zodat de vloer overal even zuigend wordt.
Uzin levert hem als set van 8 kg, component A en B. Met het zand erbij wordt dat 18 tot 20 kg mengsel, en het verbruik is 2 tot 2,5 kg per m². Voor een woonkamer van 20 m² is dat 40 tot 50 kg mengsel: twee tot drie sets, reken op drie (3 × € 214,95 = € 644,85). Je kunt er na 12 tot 16 uur op lopen, eindsterkte heeft hij na ongeveer drie dagen. Hij is dampopen en dus geen vochtscherm; is de dekvloer vochtig, dan komt er volgens Uzin een laag PE 460 overheen. Voor de egaline erna (minimaal 4 mm) wordt eerst geprimed met een ingezande epoxyprimer.
Wat er misgaat
- Egaline in een diep gat gieten. Het vloeit weg naar de laagste plek in plaats van het gat te vullen.
- Dieper vullen dan de mortel aankan. Boven 10 mm de RS 100, boven 30 mm de RS 88, of strekken met zand volgens het blad.
- Niet primen boven 3 mm. Uzin schrijft het voor, en de andere twee verwijzen ook naar hun voorstrijk. Zonder primer hecht de mortel niet zoals het blad het bedoelt.
- Te vroeg egaliseren over een verse vulling. Belegklaar na een uur betekent dat er een vloer op mag, niet dat hij klaar is voor een nieuwe laag zonder primer.
- Een scheur dichtsmeren. Hij komt terug, door alles heen.
- Een dilatatievoeg dichtzetten. De vloer zoekt dan zelf een nieuwe plek om te bewegen, en dat wordt een scheur.
- Werken in een koude ruimte. Uzin wil minimaal 10 graden op de vloer, Thomsit 15 graden op de vloer en 18 in de lucht, Stauf 18 graden in de ruimte. Een onverwarmde aanbouw in november haalt dat niet.
Alle reparatiemortels staan bij elkaar onder reparatiemortel, de primers onder primer en de mengemmer en mengstaaf onder egaliseergereedschap. Welke egaline er na de reparatie overheen hoort, kies je met de egalinewijzer. Prijzen per 10 oktober 2026.
